Wat staat er wel en niet in het Antenneregister?

Wat staat er wel en niet in het Antenneregister?

Nederland telt tienduizenden antenne-opstelpunten. Op de kaart zie je waar ze staan, maar wie ze precies beheert en op welke frequentie ze uitzenden is niet altijd zichtbaar. Dat is geen toeval: het Antenneregister is door de wetgever bewust beperkt gehouden. Op deze pagina lees je wat het register wel bevat, wat er buiten valt en hoe je de gegevens het best kunt interpreteren.

Wat is het Antenneregister?

Het Antenneregister is een openbaar register dat beheerd wordt door de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI), voorheen Agentschap Telecom. De wettelijke grondslag ligt in de Telecommunicatiewet en het Frequentiebesluit 2013. Iedereen kan het register raadplegen via antenneregister.nl. De gegevens zijn ook beschikbaar als open data via data.overheid.nl en worden verwerkt in onze eigen zendmastenkaart.

Het doel van het register is tweeledig. Enerzijds biedt het burgers en gemeenten inzicht in de ligging van antenne-opstelpunten. Anderzijds maakt het toezicht door de overheid mogelijk: de RDI kan controleren of installaties voldoen aan de vermogenslimieten en technische voorschriften die gelden voor elke locatie.

Wat staat er wel in het register?

Voor elke geregistreerde antenne-installatie bevat het register in principe de volgende gegevens:

  • Locatie: de geografische coordinaten van het antenne-opstelpunt, met een nauwkeurigheid van ongeveer 15 meter.
  • Hoogte: de hoogte van de antenne boven het maaiveld, in meters.
  • Type antenne: een globale aanduiding van het soort installatie, bijvoorbeeld sectorantenne of omnidirectionele antenne.
  • Richting: de uitstralingsrichting (azimut) van directionele antennes, uitgedrukt in graden ten opzichte van het noorden.
  • Frequentieband: de band of banden waarop de antenne uitzendt.
  • Uitgestraald vermogen: het effectief uitgestraald vermogen (ERP of EIRP), uitgedrukt in watt of decibel-watt.
  • Registratiedatum: wanneer de installatie geregistreerd is.

Met deze gegevens kun je op de adreszoeker zien welke installaties er bij jou in de buurt zijn en in grote lijnen wat ze uitstralen. De ranglijst van gemeenten is ook gebaseerd op deze openbare registerdata.

Wat staat er NIET in het register?

Dit is het deel dat veel mensen verrast. Hoewel het register openbaar is, zijn er meerdere categorieen informatie die er bewust buiten zijn gelaten.

1. De naam van de operator of vergunninghouder

Het register vermeldt niet welke telecomprovider, netwerkeigenaar of vergunninghouder een antenne exploiteert. Je ziet dus wel dat er op een bepaalde locatie een antenne staat op 1800 MHz, maar je ziet niet of dat KPN, Odido of VodafoneZiggo is. Het Antennebureau, de brancheorganisatie van de operators, bevestigt dit expliciet: de naam van de telecomprovider wordt niet vrijgegeven.

De reden is een combinatie van bedrijfsvertrouwelijkheid en concurrentiegevoeligheid. Netwerktopologie is commercieel waardevolle informatie. Operators hoeven hun netwerkinrichting niet openbaar te maken via het register. Via /soort/mobiel lees je meer over hoe mobiele antennes werken en zijn ingericht.

2. Vergunningsvrije installaties

Niet alle antennes hoeven geregistreerd te worden. De registratieplicht geldt voor antenne-opstelpunten met een uitgestraald vermogen hoger dan 10 dBW (ERP), wat neerkomt op 10 watt. Installaties die onder die drempel vallen, hoeven niet in het register te staan. In de praktijk gaat het dan om:

  • Kleine repeaters en boosters voor binnenshuis gebruik
  • Kleine wifi-access points in openbare ruimtes (hoewel wifi in het register vrijwel ontbreekt)
  • Sommige private netwerk-installaties op bedrijventerreinen

Het gevolg is dat het werkelijke aantal antenne-installaties in Nederland hoger ligt dan het register laat zien. De kaart geeft dus een reeel maar niet volledig beeld.

3. Defensie, politie en veiligheidsinstanties

Op grond van artikel 23, tweede lid, van het Frequentiebesluit 2013 zijn antennes van overheidsorganen die taken uitoefenen op het terrein van politie, justitie of veiligheid uitgezonderd van de registratieplicht. Dat betekent dat installaties van het Ministerie van Defensie, de politie, de Koninklijke Marechaussee en vergelijkbare instanties niet in het openbare register verschijnen. Deze uitzondering heeft te maken met operationele veiligheid: openbare informatie over de ligging van communicatie-infrastructuur van veiligheidsdiensten zou een beveiligingsrisico vormen.

4. Sommige overige overheidsinstallaties

Ook andere overheidsorganisaties kunnen onder bepaalde omstandigheden gebruik maken van een uitzondering op de registratieplicht. In de praktijk gaat het dan om installaties van Rijkswaterstaat, ProRail of andere infrabeheerders die een specifieke taak in het openbaar belang uitoefenen. Hoe die grens precies getrokken wordt, is een beslissing die per geval door de RDI wordt beoordeeld.

Hoe betrouwbaar is het register?

Voor de installaties die er wel in staan, is het register relatief betrouwbaar. Operators en andere vergunninghouders zijn wettelijk verplicht hun installaties te melden bij de RDI. De gegevens worden periodiek gecontroleerd door inspecteurs. Toch kunnen er kleine afwijkingen optreden:

  • Tijdelijke installaties (zoals antennes bij grote evenementen) staan er niet altijd in.
  • Recente wijzigingen (nieuwe antennes of aanpassingen aan bestaande installaties) kunnen enige vertraging hebben voordat ze in het register verschijnen.
  • De nauwkeurigheid van de locatiegegevens is beperkt tot circa 15 meter, wat in de praktijk kan betekenen dat een antenne op een dak er in het register iets naast staat.
Categorie In het register? Toelichting
Locatie antenne-opstelpunt Ja Nauwkeurigheid circa 15 meter
Hoogte antenne Ja In meters boven maaiveld
Frequentieband Ja Globale aanduiding
Uitgestraald vermogen Ja ERP of EIRP
Naam operator / provider Nee Bedrijfsvertrouwelijk
Vergunningsvrije installaties Nee Onder 10 dBW ERP vrijgesteld
Defensie en politie Nee Wettelijk uitgezonderd (art. 23 Frequentiebesluit 2013)
Tijdelijke installaties Deels Afhankelijk van vermogen en duur

Registratieplicht: wie moet zich melden?

Elke rechtspersoon of natuurlijk persoon die een antenne-opstelpunt exploiteert met een uitgestraald vermogen boven de wettelijke drempel, is verplicht het te melden bij de RDI. Dat geldt niet alleen voor grote telecomproviders, maar ook voor:

  • Regionale omroepen en radiostations
  • Zendamateurs met een vaste installatie boven de drempel
  • Bedrijven met private draadloze netwerken (zoals in havengebieden of op grote bedrijventerreinen)
  • Beheerders van verkeers- en reisinformatienetwerken

Zie ook /soort/zendamateurs voor informatie over hoe zendamateurs in het register voorkomen.

Hoe gebruik je het register als burger?

Het register is via antenneregister.nl voor iedereen gratis raadpleegbaar. Je kunt zoeken op postcode of adres en ziet dan alle geregistreerde antenne-opstelpunten binnen een bepaalde straal. De kaart van het register zelf is basaal; voor een overzichtelijker beeld kun je onze zendmastenkaart gebruiken, die op dezelfde databron is gebaseerd.

Het register is ook beschikbaar als downloadbare dataset via data.overheid.nl. Onderzoekers, gemeenten en journalisten gebruiken die data voor analyses van netwerkontwikkeling, ruimtelijke inpassing en meer. Via de gemeentepagina's op deze site zie je hoe de verdeling van antenne-opstelpunten per gemeente eruitziet.

Wat zegt het register over straling?

Het register bevat het uitgestraald vermogen per installatie, maar zegt op zichzelf niets over de werkelijke blootstelling aan elektromagnetische velden op leefniveau. Die blootstelling hangt af van de afstand tot de antenne, de richting, obstakels en het gelijktijdig gebruik van meerdere antennes. De RDI voert ook EMV-metingen (elektromagnetische veldmetingen) uit op locaties en publiceert die resultaten afzonderlijk. Voor meer informatie over dit onderwerp verwijzen we naar /straling.

Hoe verhoudt het Antenneregister zich tot andere databronnen?

Naast het Antenneregister bestaan er andere bronnen met informatie over antenne-opstelpunten in Nederland. Die bronnen overlappen deels, maar vullen elkaar ook aan.

  • Antennebureau.nl: de website van de brancheorganisatie van operators bevat dekkingskaarten per operator en generatie (2G, 3G, 4G, 5G). Die kaarten zijn gebaseerd op de netwerken van de afzonderlijke providers en tonen dus wel welke operator de dekking verzorgt, maar ze zijn gebaseerd op berekeningen, niet op metingen.
  • PDOK (Publieke Dienstverlening Op de Kaart): via PDOK is de dataset van het Antenneregister ook als WFS-dienst (Web Feature Service) beschikbaar voor GIS-toepassingen. Dat maakt het mogelijk om de antenne-opstelpunten te combineren met andere ruimtelijke datasets, zoals het Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG).
  • Crowd-sourced dekking (OpenCelliD, OOKLA): diensten als OpenCelliD verzamelen data via gebruikerstelefoons en bieden een alternatief beeld van waar het netwerk daadwerkelijk werkt. Dat is aanvullend op het officieel register, dat de aanwezigheid van installaties beschrijft, niet de werkelijke prestaties.

De zendmastenkaart op deze site is primair gebaseerd op de registerdata van de RDI. Aanvullingen vanuit andere bronnen zijn waar relevant aangeduid.

Wijzigingen en actualiteit van de data

Het Antenneregister is een levend document. Operators zijn verplicht nieuwe installaties te melden, maar er zit altijd enige vertraging tussen de inbedrijfstelling en de verwerking in het register. In de praktijk varieert die vertraging van enkele weken tot een paar maanden. Dat betekent dat het register altijd een licht verouderd beeld geeft van de feitelijke situatie. Voor recent aangebrachte antennes in het kader van de 5G-uitrol op 3500 MHz kan het dus zijn dat ze nog niet in het register staan terwijl ze al operationeel zijn.

Via data.overheid.nl kan de dataset als download worden verkregen. De updatefrequentie hangt af van de aanmeldingen die de RDI ontvangt. Op de ranglijst van gemeenten op deze site staat aangegeven wanneer de data voor het laatste is bijgewerkt.

Historische context: hoe oud is het Antenneregister?

De verplichting om een openbaar antenneregister bij te houden is in Nederland ingevoerd via de Telecommunicatiewet. De eerste versie van het register dateerde uit 2009, toen de Regeling openbaar antenneregister in de Staatscourant werd gepubliceerd. Sindsdien is de regelgeving meerdere keren bijgewerkt, onder meer in het Frequentiebesluit 2013. De digitale kaartomgeving op antenneregister.nl is in de loop der jaren verbeterd en biedt nu een interactieve viewer waarmee je op locatie kunt inzoomen en individuele opstelpunten kunt selecteren.

De registratieplicht geldt niet alleen voor telecomproviders, maar voor alle exploitanten van antenne-opstelpunten met een voldoende hoog vermogen. Dat omvat ook omroepen, spoorwegbeheerders en bedrijven met private draadloze netwerken. Zo geeft het register een breed beeld van alle civiele draadloze infrastructuur in Nederland, met de genoemde uitzonderingen voor veiligheids- en defensiediensten. Heb je een concrete vraag over een specifiek opstelpunt in jouw omgeving? Gebruik dan de adreszoeker om snel de dichtstbijzijnde geregistreerde antennes te vinden.

Veelgestelde vragen

Kan ik in het Antenneregister zien van welke provider een antenne is?
Nee. De naam van de telecomprovider of vergunninghouder wordt niet vermeld in het openbare register. Dat is een bewuste keuze vanwege bedrijfsvertrouwelijkheid.
Staan alle antennes in Nederland in het Antenneregister?
Nee. Installaties met een uitgestraald vermogen onder 10 dBW (10 watt ERP) hoeven niet geregistreerd te worden. Ook antennes van defensie, politie en veiligheidsdiensten zijn wettelijk uitgezonderd.
Hoe nauwkeurig is de locatie in het register?
De locatiegegevens zijn nauwkeurig tot ongeveer 15 meter. Dat is voldoende voor een globale indruk, maar niet voor exacte plaatsing op een specifiek dak of mast.
Wie is verantwoordelijk voor het bijhouden van het register?
De Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) beheert het register. Vergunninghouders zijn zelf verplicht hun installaties aan te melden en wijzigingen door te geven.
Hoe kan ik het register gebruiken als ik wil weten of er antennes bij mij in de buurt staan?
Je kunt zoeken via antenneregister.nl of via de zendmastenkaart op deze site. Zoek op je adres via /op-adres voor een overzicht van installaties in je omgeving.

Bekijk de zendmasten bij jou in de buurt →